Ilustracje w podręcznikach bardzo często są pomijane przez uczniów i traktowane jak ozdoba, a nie źródło wiedzy. Tymczasem to właśnie one potrafią najtrafniej oddać ducha epoki, jej sposób myślenia, hierarchię wartości i wyobrażenia o świecie.
To zadanie może stać się świadomą alternatywą dla kartkówki: zamiast sprawdzać, ile informacji uczeń zapamiętał, pozwala zobaczyć, jak rozumie epokę jako całość i czy potrafi wybrać to, co naprawdę istotne.
Zaproponuj uczniom inne spotkanie z historią. Takie, w którym nie zaczyna się od dat i definicji, ale od obrazu.
Zadaniem uczniów jest stworzenie kolażu historycznego – wizualnej opowieści, w której obrazy prowadzą narrację, a każdy element ma znaczenie. Oto dwa przykłady:
Renesans w Polsce – Złoty Wiek nowoczesnego myślenia
Zaproponuj uczniom wykonanie kolażu złożonego z 15–20 ilustracji, który uzasadni tezę, że renesans w Polsce był Złotym Wiekiem oraz epoką nowoczesnego myślenia. Zwróć im uwagę, że nie chodzi o przypadkowy zbiór obrazów, lecz o świadomy wybór i symboliczne komentowanie epoki.
Kolaż powinien prowadzić odbiorcę przez cztery obszary:
- naukę – rozwój wiedzy, odkrycia, działalność uczonych,
- politykę – ustrój państwa, dyplomację, rolę władców i reform,
- kulturę i sztukę – architekturę, literaturę, druk, mecenat,
- człowieka i społeczeństwo – humanizm, edukację, nowy obraz człowieka.
Ilustracje mogą pochodzić z różnych źródeł: reprodukcji dzieł sztuki, map, rycin, schematów czy diagramów. Poproś uczniów, by każdy obraz opatrzyli krótkim komentarzem, wyjaśniającym, w jaki sposób potwierdza on tezę o wyjątkowości i nowoczesności polskiego renesansu. Forma pracy może być cyfrowa lub analogowa (format minimum A3).
Efekt końcowy powinien pokazać, że uczeń rozumie, dlaczego renesans w Polsce uznaje się za okres intensywnego rozwoju i przełomu w myśleniu o świecie i człowieku.
„La belle époque” – gdy obrazy mówią same
W drugim wariancie zaproponuj uczniom jeszcze większe wyzwanie interpretacyjne. Ich zadaniem jest stworzenie kolażu z minimum 9 ilustracji, który można zatytułować „La belle époque”, ale bez użycia ani jednego słowa. Oceniany będzie przede wszystkim merytoryczny wybór najbardziej charakterystycznych aspektów epoki, ale także pomysłowość, kompozycja i estetyka pracy.
Zwróć uwagę, że w tym przypadku kluczowe staje się:
- rozumienie epoki,
- umiejętność selekcji,
- dostrzeganie symboli i nastroju czasu.
To zadanie pokazuje, że historia może być czytana i interpretowana wizualnie, a nie tylko zapamiętywana.
A Ty? Jaką historię zamkniesz w kolażu?