Lekcje powtórzeniowe często kojarzą się uczniom z listą dat, nazwisk i wydarzeń, które trzeba „odświeżyć” przed sprawdzianem lub egzaminem. Tymczasem historia, a zwłaszcza XIX wiek, domaga się czegoś więcej niż tylko pamięci. Domaga się interpretacji 🙂
Czy Polacy XIX wiek przegrali, skoro państwo nie istniało na mapie Europy? A może był to czas konsekwentnego przygotowania do odzyskania niepodległości w kulturze, myśli politycznej, pracy organicznej i doświadczeniu kolejnych pokoleń? Czy był to wiek klęski, czy jednak wiek nadziei? I wreszcie: na ile dzisiejsza Polska nadal nosi w sobie dziedzictwo sukcesów i porażek tamtej epoki?
Z takimi pytaniami zmierzyli się uczniowie klasy czwartej z rozszerzoną historią podczas lekcji powtórzeniowej przeprowadzonej metodą Open Space dostosowanej do warunków lekcyjnych. A na czym polega metoda w wersji klasycznej na przykładzie przeczytacie tu: http://www.dobrezycie.org/metody/open-space
Zamiast jednego „słusznego” ujęcia kilka równoległych perspektyw. Zamiast słuchać (albo i nie) odpowiedzi podanych przez nauczyciela sami, w dyskusji wypracowali argumenty, zamiast biernego powtarzania – świadomie uporządkowali wiedzę i samodzielne formułowali wnioski. I to naprawdę zadziałało!😊
Poniższe zadanie jest propozycją pracy z uczniami, która pozwala potraktować XIX wiek nie tylko jako zamknięty rozdział podręcznika, lecz jako otwarty problem interpretacyjny, z którym historia i my sami wciąż się mierzymy.
Zasady metody Open Space
- Każdy stolik to odrębny problem historyczny, który należy przedyskutować.
- Uczniowie sami wybierają stolik, który ich interesuje (mogą i powinni zmieniać stolik w trakcie pracy, jeśli uznają, że wniosą coś wartościowego do innej dyskusji).
- Nie ma jednego „poprawnego” stanowiska – liczy się jakość argumentów, odwołanie do faktów i umiejętność uzasadniania opinii.
- Rozmawiamy z szacunkiem, słuchamy się nawzajem i odnosimy do wypowiedzi innych.
Przebieg pracy przy stolikach
Zapoznajcie się z hasłem problemowym przypisanym do stolika. Wspólnie sformułujcie główne stanowisko (lub kilka konkurencyjnych stanowisk), przygotujcie argumenty poparte faktami historycznymi (wydarzenia, postacie, procesy, daty), rozważcie kontrargumenty, czyli co mogłoby podważać Waszą tezę? Zapisujcie najważniejsze wnioski w formie punktów, mapy myśli, schematu „teza – argument – przykład historyczny”.
Tematy stolików
- Stolik 1: Polacy przegrali XIX wiek.
- Stolik 2: XIX wiek to wiek przygotowania do odzyskania niepodległości.
- Stolik 3: Czy XIX wiek można uznać za „wiek klęski”, czy „wiek nadziei”?
- Stolik 4: Dzisiejsza Polska jest dziedzicem sukcesów i porażek XIX wieku.
Podsumowanie i wnioski
Po zakończeniu pracy przedstawiciele stolików prezentują najważniejsze wnioski, wspólnie porównujemy różne interpretacje tego samego okresu, zastanawiamy się, jak XIX wiek wpływa na nasze rozumienie historii Polski dziś.
XIX wiek pokazuje, że historia narodu nie kończy się wraz z utratą państwa. Może być trudniejsza, bardziej dramatyczna i pełna sprzeczności, ale nie jest niemożliwa. Praca uczniów uświadamia, że pytanie postawione w tytule nie domaga się jednej odpowiedzi, a raczej zaprasza do namysłu nad tym, jak z porażek rodzą się procesy, których sens widać dopiero z perspektywy czasu.
I co Wy na to?